Verloskundige codetaal: ontcijfer jij dit medisch dossier?

Gisteren werd ik gebeld door een collega met de vraag of ik kon komen werken, want er was een zieke in de dienst. Ja hoor! On my way!

De dienst was inmiddels opgestart, dus ik had de overdracht gemist. Van mijn collega kreeg ik te horen voor welke patiënten ik mocht gaan zorgen. Ze had op dat moment even geen tijd mij uitgebreid bij te praten, maar ze had beide patiënten net gezien en alles genoteerd, dus ik kon me daar inlezen.

Afkortingen verloskundige

Bij het lezen van het dossier van de eerste patiënte ontstond spontaan het idee voor deze blog! Want zeg nou zelf.. dit lijkt toch zeker Chinees als je niet in het vak zit?? Zijn jullie ook zo benieuwd wat al deze abracadabra nou eigenlijk betekent? Misschien heb je deze termen ook wel teruggevonden in je eigen dossier en dacht je dat je arts of verloskundige een steekje los had! Voor mij leest het net zo makkelijk als een recept in de Allerhande, maar voor jullie in deze blog een spoedcursusje Taal In De Verloskunde! Let’s crack this code!

Nou voert het waarschijnlijk iets te ver om deze hele tekst in normale-mensen-taal te vertalen, maar laten we de meest voorkomende verloskundige termen en afkortingen eens samen doornemen!

Here we go!

G4P2: hoeveel zwangerschappen en bevallingen?

G4P2, say what?? Dat betekent gravida 4, para 2! Snap je? Nee, nog steeds niet? Begrijpelijk.. Gravida betekent zwangerschap (het is haar 4e zwangerschap) en para betekent bevalling (ze is dus 2x eerder bevallen). Dat vertelt ons gelijk dat ze nog een keer vaker zwanger is geweest, maar dit is niet uitgemond in een bevalling. Het kan bijvoorbeeld een miskraam zijn geweest, of een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Heb jij je wiskunde weer paraat?

Aha! Een vacuüm dus!

Verderop lees ik wel gelijk hoe die twee bevallingen verlopen zijn, kun jij het vinden??

Ze is één keer bevallen met behulp van een vacuümpompje (vacuümextractie = VE) omdat het persen niet goed genoeg vooruitging (NVU betekent namelijk ‘niet vorderende uitdrijving’), dat kindje woog 3950 gram. En ze is 1x ‘spontaan bevallen’ (spp = spontane partus), daarmee bedoelen we zonder hulpmiddelen vaginaal bevallen; dat kindje woog 3780 gram.

AD39w3d: hoe ver ben je zwanger?

Terug naar zin 1! AD39w3d, ik denk dat veel zwangeren die wel kunnen raden. Juist ja, ze is 39 weken en 3 dagen zwanger; AD staat hier voor amenorroeduur. Ze is 37 jaar oud en haar bloedgroep is A positief.

Maar.. waarom is deze vrouw eigenlijk in het ziekenhuis?

Dan zin 2.. MI PIH labetalol GBS, ik kan net zo goed J.K. Rowling zijn die nieuwe spreuken uitvindt, vind je niet? Maar laat me het uitleggen! MI betekent medische indicatie (de reden dat mevrouw in het ziekenhuis in zorg is), PIH betekent pregnancy induced hypertension, wat dan weer betekent dat ze een hoge bloeddruk heeft die in de zwangerschap is ontstaan (en ze gebruikt daar dus 3x per dag 200mg labetalol voor, dat is bloeddrukverlagende medicatie), volgen jullie me nog? Daarnaast is ze GBS positief, dat betekent dat ze een bepaalde bacterie bij zich draagt (zoals 20% van de vrouwen), waar ze zelf niks van merkt, maar waar kindjes heel soms (behoorlijk) ziek van kunnen worden. We springen weer even vooruit, in de uitleg van het beloop staat AB+ peni; dat betekent dat deze vrouw antibiotica krijgt (en om precies te zijn penicilline) vanwege deze bacterie, zodat de kans dat de baby ziek wordt veel kleiner wordt. En nog verder achter B/ (wat overigens ‘beleid’ betekent) lees je dat ze deze over een uur weer krijgt én daarna iedere 4 uur. Ook lees je daar dat de kinderarts (KA) in consult (icc) komt vanwege die GBS (en omdat ze bepaalde medicatie gebruikt). Al met al komt deze vrouw een heel eind op de afkortingenbingo van de verloskunde!

Inleiden: een voorbeeld uit de praktijk

Terug naar zin 3: ze is gekomen (RVK = reden van komst) voor een inleiding vanwege die hoge bloeddruk. Maar hoe is die inleiding dan in zijn werk gegaan? Dat lezen we dan weer bij beloop: de baarmoedermond is eerst rijp gemaakt (priming) met een ballonnetje (foley), daarna kreeg ze tabletjes misoprostol omdat het hoofdje nog niet goed genoeg was ingedaald (hoogstaand caput) om de vliezen veilig te kunnen breken. Vervolgens zijn de vliezen alsnog gebroken (AROM = artificial rupture of membranes) en is er even afgewacht (exp). Na het starten van de antibiotica en het uitblijven van weeën heeft ze weeënopwekkers gekregen (synto) en pijnstilling met een pompje (remifentanil). Zo, dan is dat ook weer opgehelderd! Ineens begin je best te begrijpen hoe deze bevalling tot nu toe is gelopen hè?

Hoge bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging?

De alinea daaronder is wat minder interessant, in die zin dat dat algemene medische termen zijn, niet zo zeer verloskundig. We lezen iets over haar algemene voorgeschiedenis (AVG) en allergieën (all).

De zin HG (huidige graviditeit, oftewel: huidige zwangerschap) is nog wel interessant: ze was bij een eerstelijns verloskundige onder controle, de groei van de baby werd iets ruimer dan gemiddeld gemeten (die p-waarden leggen we in een andere blog of podcast wel een keer uit 😊), ze bleek de GBS bacterie bij zich te dragen toen ze blaasontsteking (UWI = urineweginfectie) had en ze ontwikkelde een hoge bloeddruk waarvoor ze gemonitord werd via de thuismonitoring (TM, bloeddrukmetingen die je thuis uitvoert zodat wij het op afstand in de gaten kunnen houden). In de hocuspocus daarna lees je dat ze niet te veel eiwitten uitplaste (EKR) en dat haar bloed (lab) bijna geen bijzonderheden liet zien, oftewel: ze heeft geen zwangerschapsvergiftiging!

VWV en VBV: say what?

Achter A/ lees je de anamnese, dat is het gesprekje dat mijn collega met haar heeft gevoerd, kort samengevat in medische termen. Natuurlijk was het gesprekje langer en socialer, maar ze noteert alleen het medisch noodzakelijke of bijzonderheden in het dossier 😊 Tijd voor weer een gokje: wat zouden VWV en VBV betekenen?? Juist! Vruchtwaterverlies en vaginaal bloedverlies! Minimaal tekenen?? Huh? Zat die mevrouw te schetsen tijdens haar bevalling? Haha, nee! Tekenen is een verloskundig woord voor het bloedverlies dat je hebt tijdens de bevalling, wat in dit geval dus een klein beetje aanwezig was, helemaal normaal dus! Het lijkt wel een soort geheime codetaal hè?

We slaan even een regel over en gaan naar RR, etc.. Je ziet hier de bloeddruk (RR), Temperatuur, Pols, SATuratie (het zuurstofgehalte in haar bloed) en ademhalingsfrequentie (AH) van mevrouw.

Het CTG

Daaronder een interessante! We beschrijven het CTG, oftewel het hartfilmpje van de baby. Met bhf bedoelen we basishartfrequentie (hoe hoog is de hartslag van de baby in de basis?), met var+ bedoelen we dat de hartslag mooi varieert oftewel op en neer gaat. Met acc+ bedoelt mijn collega vervolgens dat de hartslag soms mooie pieken naar boven laat zien, met dec ong var, dat de hartslag wisselend korte pieken naar beneden laat zien. Tot slot: met toco 3 à 10 min bedoelt ze dat ze 3 weeën per 10 minuten heeft. Het gaat goed met deze baby!

UO = uitwendig onderzoek

Daaronder lees je dat mijn collega ook aan haar buik heeft gevoeld. Met 3/4NX bedoelt ze dat de bovenkant van de baarmoeder op 3/4 tussen de navel en het borstbeentje (xyfoid) komt, de rug ligt links en het hoofdje is mooi ingedaald in het bekken (CVIBI = caput vast in bekkeningang). NASA eat your heart out.

Het vaginaal toucher! Waar voelen we eigenlijk allemaal naar?

Dan daaronder het VT, oftewel, het vaginaal toucher! Zoals je ziet voelen we naar veel meer dan alleen ontsluiting, maar wat in vredesnaam?? In dit geval ligt de baarmoedermond nog ver naar achter gekanteld (sacraal betekent richting de rug), is de baarmoedermond week en bijna helemaal plat geworden (3/4 verstreken). Ze heeft 5cm ontsluiting en de vliezen zijn gebroken. Het hoofdje is ingedaald tot H1, dat is een verdieping in het bekken > ook daar komen we een andere keer wel op terug! Tot slot staat er dat het hoofdje met het achterhoofd linksvoor (Aalv) ligt. Dat betekent dus dat het kindje naar rechtsonder kijkt. Kun je het voor je zien??

De ontknoping van deze medische detective!

We zijn er bijna! Zoals ik al zei betekent B/ beleid, dus wat zou C/ betekenen? Dat betekent conclusie! Hier vatten we kort alles samen. Had dat eerder gezegd.. denk jij nu!

De bevalling staat aan het begin (beginnend in partu), de baby maakt het goed (goede foetale conditie), de pijnstilling doet zijn werk en haar bloeddruk is goed onder controle.

Het plan is haar over 2 uur weer te beoordelen, tenzij het eerder nodig is natuurlijk! Daarbij blijft ze de hele tijd aan het hartfilmpje liggen. Daarnaast wordt haar bloeddruk (tensie) 4x per dag (4dd) gecontroleerd en wordt die ook 24 uur na de bevalling (pp = post partum) nog in de gaten gehouden. Tot slot adviseren we haar na de bevalling antistolling (fraxiparine) te gebruiken vanwege haar BMI in combinatie met haar leeftijd en mag ze een bepaalde groep medicatie (NSAID’s) niet gebruiken, omdat ze in 2023 een maagverkleining (gastric sleeve) heeft gehad.

Zo! En zo lees je in al deze onbegrijpelijke taal vol nieuwe scrabblewoorden een heel verhaal over deze vrouw en haar bevalling! Benieuwd wat jullie ervan vinden en of er nog vragen zijn!

Misschien kom jij tijdens je zwangerschap en bevalling ook wel in aanraking met medische termen, onderzoeken en handelingen waar je nog nooit van gehoord had! Hoe fijn is het als je weet wat er gebeurt en waarom? In onze cursus nemen we je stap voor stap mee!

 

Een column van Nele Van Opstal – expert en klinisch verloskundige