Röntgenonderzoek

Als ik een röntgenonderzoek nodig heb, kan dat dan wel veilig?

Dat licht eraan… Straling is overal om ons heen. In lage hoeveelheid is dit ongevaarlijk. De straling die gebruikt wordt bij röntgenonderzoek is ioniserende straling. De hoeveelheid straling die daarbij vrij komt is vrij laag en kan voor volwassenen geen kwaad. Voor een ongeboren kindje kan het daarentegen wel schadelijk zijn. De baby is namelijk volop in ontwikkeling en er vindt op hoge schaal celdeling plaats. De straling die bij de baby terechtkomt kan deze celdeling beïnvloeden. Daarom is het in sommige gevallen beter om röntgenonderzoek uit te stellen tot na de bevalling of voor een alternatief onderzoek te kiezen waarbij geen röntgenstraling nodig is. We nemen de verschillende soorten onderzoek even kort door:

• Echografie: dit onderzoek is veilig. Er is geen sprake van röntgenstraling, maar van geluidsgolven. Dit kan geen kwaad voor je ongeboren kindje. Dat zal je niet verbazen, aangezien echoscopie dagelijks wordt ingezet om ongeboren baby’s in beeld te kunnen brengen. Bovendien voldoet de apparatuur aan hoge veiligheidseisen, zodat ook de temperatuurstijging door ultrasound beperkt blijft.
• Röntgenfoto: de hoeveelheid straling die vrijkomt bij een röntgenfoto is vrij laag. Toch zijn röntgenfoto’s van de buik, rug en heupen af te raden wanneer er ook een alternatief bestaat (zoals uitstellen of vervangen door een ander onderzoek). Gaat het om foto’s van andere delen van je lichaam, dan is de hoeveelheid röntgenstraling die bij de baby komt verwaarloosbaar. Een voorbeeld hiervan is de gebitsfoto bij de tandarts. Deze kan je veilig laten maken. Voel je je hier niet prettig bij en is er geen haast bij, vraag dan gerust om dit uit te stellen tot na je zwangerschap.
• CT-scan: de hoeveelheid straling is bij een CT-scan vele malen hoger dan bij een röntgenfoto. Een CT-scan, waarbij je zwangere buik binnen de straling valt, wordt dan ook niet gemaakt tijdens de zwangerschap. Uitzondering hiervoor is een medische noodzaak. Een CT-scan waarbij je buik kan worden afgeschermd (bijvoorbeeld een scan van je been, arm of hoofd) kan in principe wel worden gemaakt.
• MRI: de afkorting MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging. Een MRI werkt dus niet met röntgenstraling, maar met magnetische velden. Er zijn geen nadelige effecten beschreven op de ongeboren baby. Een MRI onderzoek is dus mogelijk tijdens je zwangerschap. Uit voorzorg wordt vaak wel gekeken of het onderzoek kan worden uitgesteld tot na het eerste trimester.

Kortom, sommige onderzoeken kunnen veilig worden toegepast, andere liever niet. Hoe schadelijk de straling is voor je ongeboren kindje, hangt naast het soort onderzoek en de hoeveelheid straling ook af van je zwangerschapsduur. Vanwege de aanleg van organen in het begin van je zwangerschap is het risico op orgaanafwijkingen het hoogst in de eerste 15 weken van je zwangerschap. Het kleine risico van de straling wordt steeds afgewogen tegen het nut van de beeldvorming. Soms is het medisch noodzakelijk om beeldvorming te gebruiken, omdat bij het uitblijven van een diagnose je gezondheid in gevaar zou komen. Er wordt gezocht naar een alternatieve manier van beeldvorming. Wanneer straling toch nodig is zal de laborant er zorg voor dragen dat de hoeveelheid straling zo laag mogelijk wordt gehouden. Je arts kan je helpen om de afweging te maken en dit toe te lichten.