Onderzoeken & testen
Maand 4 Zwangerschap week 13 t/m week 17
Reguliere controle
Tijdens je zwangerschap zul je regelmatig een check krijgen bij je verloskundige of gynaecoloog. Een aantal zaken worden vanaf nu standaard bij iedere controle uitgevoerd. Dit zijn het meten van je bloeddruk, het luisteren van het hartje van je baby(‘s) en het voelen aan je buik. Bij het uitwendige onderzoek van je buik, voelt je zorgverlener of de groei van je baarmoeder naar verwachting is. Ook kan hij of zij voelen of je buik goed soepel is en hoe de baby ligt. De baby kan en mag nog alle kanten op bewegen, dus hoe de baby ook ligt: bij deze termijn is elke houding prima. Ook zal je zorgverlener bij je nagaan of je klachten hebt die je zou willen bespreken. Er is altijd ruimte om vragen te beantwoorden en voorlichting te geven.
13 weken echo
Tijdens de 13 weken echo wordt gescreend op lichamelijke afwijkingen bij je kindje. Deze echo wordt ook wel afgekort als ETSEO, wat staat voor Eerste Trimester Structureel Echoscopisch Onderzoek. Je kan de echo laten maken vanaf 12 weken en 3 dagen zwangerschap tot en met 14 weken en 3 dagen zwangerschap. Tip: houd hier dus rekening mee als je bijvoorbeeld een vakantie wilt plannen. De afspraak duurt ongeveer 30 minuten. Alleen speciaal opgeleide echoscopisten maken deze echo. Het kan dus zijn dat je voor dit onderzoek naar een andere hulpverlener wordt verwezen. De meeste echoscopisten zullen je verzoeken om maximaal 1 persoon (geen klein kind) mee te nemen naar het onderzoek. Het onderzoek vergt namelijk veel concentratie. De baby is nog erg klein, maar door structureel het hele kindje door te scannen kunnen soms al vroeg lichamelijke afwijkingen worden opgespoord. Het lijkt in feite heel erg veel op de 20 weken echo, alleen is er nog minder te zien, omdat alles simpelweg kleiner en minder ver ontwikkeld is. Eventuele afwijkingen die nu nog te klein zijn of pas later ontwikkelen, worden dus gemist bij de 13 weken echo. Grote en vaak ernstige afwijkingen kunnen wel gezien worden. Dat vroege opsporen heeft zo zijn voordelen. Wanneer er sprake is van afwijkingen is er tijd nodig. Tijd om samen in gesprek te gaan. Tijd om eventueel aanvullende diagnostiek te doen. En ook tijd om na te denken wat een eventuele diagnose voor je zou betekenen. Indien een afwijking dusdanig ernstig is dat een zwangerschapsbeëindiging een van de opties kan zijn, dan is het goed dat je zo’n afweging niet onder tijdsdruk hoeft te maken. Dit kan in Nederland namelijk tot een termijn van 24 weken, dus wanneer de afwijking pas bij de 20 weken echo aan het licht komt kan deze tijdsdruk wel een belangrijke factor zijn.
De echoscopist(e) kijkt naar het hoofd, het hart, de buik, de armen en benen, de rug, de nek, de groei van de baby, de placenta en de hoeveelheid vruchtwater. Bij 95% van de vrouwen wordt niets afwijkends gezien. Bij de overige 5% ziet de echoscopist(e) iets wat een afwijking is of hierop kan duiden. Er zal, indien gewenst, vervolgonderzoek ingezet worden, in de vorm van een uitgebreidere echo (Gevanceerd Ultrasound Onderzoek, ofwel GUO), vlokkentest, vruchtwaterpunctie of bloedonderzoek. Behalve een goede uitslag of een vermoeden op een afwijking, is het ook mogelijk dat de echoscopist(e) niet alles goed heeft kunnen beoordelen. In dat geval wordt de echo niet herhaald. Bij de 20 weken echo is dat wel zo.
Vruchtwaterpuntie
Een vruchtwaterpunctie vindt plaats rond de 16 weken zwangerschap en gebeurt, net als de vlokkentest, alleen op indicatie. Een vruchtwaterpunctie is een invasieve test. Dit betekent dat je een risico hebt dat er een miskraam optreedt als gevolg van de punctie. Dit gebeurt bij 0,3% van de puncties (3 van de 1000 keer).
Bij dit onderzoek wordt er via je buik wat vruchtwater uit de baarmoeder gehaald. Dit gebeurt met een lange, dunne naald onder zicht van de echo. In het vruchtwater bevinden zich cellen van je ongeboren kindje. Op deze manier kunnen chromosoomafwijkingen of aangeboren afwijkingen opgespoord worden. De uitslag krijg je, afhankelijk van welk onderzoek aangevraagd is, binnen enkele dagen tot drie weken. Het is de meest betrouwbare test om afwijkingen aan te tonen (maar liefst 99,8% van de diagnoses is juist). Er wordt enkel gekeken naar de afwijking die de arts heeft aangevraagd.
Als je een indicatie hebt voor een vruchtwaterpunctie, wordt deze vergoed door je zorgverzekeraar.
