Vocht vasthouden

Weetjes

Wist je dat ‘vocht vasthouden’ in medische termen oedeem wordt genoemd? De kans dat je ermee te maken hebt of krijgt is groot, want bijna 80% van de zwangere vrouwen krijgt last van dat extra vocht. Tijdens je zwangerschap kan je lichaam wel 3 tot 4 kilo aan extra vocht vasthouden! Je weet dat je last hebt van oedeem wanneer je met je vinger je huid indrukt en er (tijdelijk) een afdruk zichtbaar blijft in je huid wanneer je je vinger wegtrekt.

Oorzaak

Er zijn verschillende oorzaken voor oedeem. Vaak komen ze tegelijkertijd voor. Het vocht dat zich ophoopt komt uit je bloedbaan. Van hieruit lekt het vocht als het ware naar je onderhuidse weefsels. Normaal gesproken gebeurt dit dusdanig weinig dat je er niks van merkt. In de zwangerschap kan dit veranderen. Onder invloed van de hormonen (daar heb je ze weer hoor…) worden de wanden van de bloedvaten dunner. Dit is heel nuttig, want hierdoor kunnen ze zich verwijden en ruimte maken voor het extra bloedvolume dat je als zwangere vrouw krijgt. De keerzijde van deze dunnere vaatwanden is dat ze meer vocht kunnen doorlaten, zéker naarmate er meer druk op de vaten staat. De plek in je lichaam waar oedeem het meeste voorkomt is in je voeten en onderbenen. De toegenomen hoeveelheid bloed die door je lichaam stroomt tijdens de zwangerschap zorgt op zichzelf al voor extra druk in je benen. Vanuit je voeten moet het bloed ook weer omhoog worden gepompt, terug naar je hart. Met die slappere vaatwanden wordt dat al wat lastiger. Tel daar nog eens bij op dat aan het einde van de zwangerschap de baarmoeder dusdanig groot is dat deze druk geeft op je vaten in je bekken en liezen: dat maakt de terugstroom van het bloed nog lastiger. Bewegen bevordert het rondpompen van het bloed, maar laat je dat nou net de laatste zwangerschapsweken ook allemaal wat minder doen. Ook spataders kunnen zorgen voor het (extra) vasthouden van vocht. Ook weer met als reden dat er dan meer druk op de vaten staat. Tot slot kan je ervaren dat je meer vocht vasthoudt op warme zomerdagen. Gelukkig kan je op die warme dagen een paar (extra grote) badslippers dragen.

Wat kan je doen?

• Drink voldoende! Het voelt misschien wat tegenstrijdig, met al dat vocht in je lichaam, maar je moet toch voldoende drinken voor een gezonde vochthuishouding. Zo blijven je nieren lekker actief aan de gang en kunnen ze het vocht dus ook weer afvoeren.
• Heeft de buurvrouw van 60 al eens gezegd dat je zoutloos moet eten? Dat is een tikje achterhaald. Wel is het goed je te realiseren dat zout wel enige invloed heeft op het vasthouden van vocht. Dat zit hem meestal niet in dat beetje zout dat je over je eten strooit. Het is bewerkt voedsel waardoor je vaak ongemerkt te veel zout binnenkrijgt. Gewoon lekker gevarieerd en vers eten is de sleutel; en daar mag gerust een beetje zout overheen.

Eiwitrijke voeding heeft een gunstig effect op je vochthuishouding. Denk hierbij bijvoorbeeld aan eieren, grasgevoerd vlees, peulvruchten, noten en zaden. Ook zijn er producten die helpen bij het afdrijven van vocht. Dranken zoals gemberthee, groene thee of thee van paardenbloem, peterselie of brandnetel kunnen helpen. Betreft groenten en fruit hebben citroen, venkel en asperges een vocht afdrijvend effect.

• Zorg voor voldoende beweging. Je hoeft niet te sporten om toch in beweging te zijn. Wissel lekker af en doe het gerust op je gemakje. Door te bewegen stimuleer je je doorbloeding.
• Stimuleer je doorbloeding extra door bijvoorbeeld warm en koud water af te wisselen bij het douchen, door je benen lichtjes te masseren of door steun- of compressiekousen te dragen.
• Heb je last van vocht in je handen, probeer dan niet steeds je handen tot vuisten te ballen in de hoop dat de klachten hiermee minder worden. Helaas is het tegendeel waar: hierdoor raken de zenuwen juist meer verdrukt. Soms is de druk door het vocht namelijk zo groot dat het ook op je zenuwen en gewrichten kan drukken. Een bekend voorbeeld hiervan is het carpale tunnel syndroom. Je carpale tunnel zit in je pols en hier doorheen lopen de zenuwen naar je hand. Wanneer deze zenuwen door het oedeem bekneld raken kan je klachten van tintelingen, een doof gevoel en pijn ervaren in je vingers en handpalm. Vaak merken vrouwen dat ze na de nacht het meeste last hebt, doordat je vaak ongemerkt op hun hand hebt gelegen of met gebalde vuisten hebben geslapen. Overweeg bij veel last om je polsen te spalken. Hiervoor kan je bijvoorbeeld skeelerhandschoentjes dragen. Meestal verdwijnen de klachten vanzelf na de zwangerschap.

Een andere tip voor in de nacht (of wanneer je overdag even gaat rusten) is om je benen wat omhoog te leggen. Gebruik eventueel een (niet te dik) kussentje onder het voeteneinde van het matras, waardoor je voeteneinde geleidelijk iets omhoog gaat. Het vocht kan dan wat makkelijker terug worden gepompt. Je benen omhoog leggen terwijl je helemaal rechtop zit heeft minder nut, omdat de bloedvaten dan wat worden afgeklemd ter hoogte van je liezen en het terugpompen wordt bemoeilijkt. Kies dus voor een halfzittende of liggende houding.

Kan het kwaad?

Het vocht vasthouden op zichzelf is ongevaarlijk. Zoals gezegd krijgt maar liefst 80% van alle zwangere vrouwen te maken met oedeem, terwijl maar bij enkele van hen sprake is van problematiek. De kans is dus groot dat het geen kwaad kan, maar alleen ongemak met zich meebrengt. De zwelling in de weefsels onder je huid kan ervoor zorgen dat je huid strak en oncomfortabel aanvoelt.

Wanneer moet je dan aan de bel trekken? Wanneer je naast het vasthouden van vocht ook last hebt van andere klachten, zoals hoofdpijn, sterretjes zien, pijn in je bovenbuik of -rug en bij braken. Een combinatie van (sommige van deze) klachten kan passen bij een zwangerschapsvergiftiging. Ook wanneer je bekend bent met hartklachten is het raadzaam om te overleggen met je arts wanneer je plots veel vocht vasthoudt.