Spataders

Weetjes

• Spataders zijn verwijde aders die zichtbaar zijn onder de huid. In medische termen worden spataders ook wel varices genoemd.
• In je lichaam heb je verschillende bloedvaten: slagaders en aders. Slagaders komen bij het hart vandaan en brengen zuurstofrijk bloed naar al je organen. Deze slagaders kun je voelen pulseren. De aders zijn de bloedvaten die het bloed terugbrengen naar je hart. Deze vaten voel je niet pulseren en hier staat dus ook een stuk minder druk op.
• Spataders zijn aders (en dus géén slagaders).
• Tijdens je zwangerschap stroomt er een hele hoop meer bloed door je bloedvaten. De vaatwanden passen zich onder invloed van hormonen aan door zich te verwijden. Hierdoor kun je de vaten soms meer aan de oppervlakte onder de huid zien verschijnen.
• Spataders komen het meeste voor op de benen. Ook kunnen ze voorkomen op de buik of in de schaamstreek, bijvoorbeeld op de schaamlippen.
• Niet iedereen met spataders heeft klachten. Klachten die kunnen passen bij spataders zijn een zwaar gevoel, een vermoeid gevoel, jeuk, vocht vasthouden of pijn. In de onderbenen kan men soms ook rusteloosheid of kramp ervaren. Ook cosmetische factoren kunnen als klacht worden ervaren.
• Wist je dat één op de vier mensen in hun leven te maken krijgt met spataders? Niks geks dus!

Oorzaak

In de aders zitten klepjes die ervoor zorgen dat het bloed maar één kant op kan stromen. Wanneer deze klepjes minder goed werken stroomt het bloed niet goed door (of zelfs een beetje terug) en wordt de druk op de bloedvaten groter. Er kunnen dan spataders ontstaan. In de zwangerschap ontstaan vaker nieuwe spataders of kunnen bestaande spataders erger worden. Er speelt dan mee dat de vaatwanden slapper en de vaten wijder worden onder invloed van hormonen. Hierdoor kunnen de kleppen minder goed sluiten. Ook is het zo dat gaandeweg de zwangerschap de druk van de baarmoeder toeneemt. Soms dusdanig dat het de bloedvaten in de liezen als het ware wat afklemt. Het bloed dat vanuit de benen terug moet stromen richting het hart heeft daardoor extra weerstand.

Wat kan je doen?

Goed zorgen voor je hart en bloedvaten is altijd belangrijk. Los daarvan zijn er wat tips en trucs die we je graag willen meegeven:

• Wissel beweging en rust met elkaar af. Te lang in eenzelfde houding zijn kan de klachten verergeren. Met name lang stilstaan geeft klachten. Wanneer je zwangere buik in omvang begint toe te nemen kan ook juist zitten de klachten verergeren, omdat de buik dan extra druk geeft op de vaten in je liezen. Veel vrouwen gaan op advies met de benen omhoog zitten. Op zichzelf is het heel goed om de benen omhoog te doen, maar bedenk dan dus wel dat het bloed ook ergens heen moet kunnen stromen. Ga je even lekker zitten met je benen omhoog, leun dan met je bovenlichaam een beetje achterover, bijvoorbeeld tegen de bank. Hierdoor blijven je liezen vrij.
• Bij zware of vermoeide benen kan de volgende oefening helpen: ga eerst op je tenen staan en vervolgens op je hielen. Beweeg zo steeds op en neer om de doorbloeding naar het hart te stimuleren.
• Eindig de douche met het spoelen van je voeten en benen met koud water. Niet persé de meest fraaie tip, we weten het. Maar wanneer je dit doet stimuleer je je bloedsomloop en daar profiteer je vervolgens van! Begin met je voeten en ga vanuit daar langzaam omhoog naar je benen.
• Massage! Yes, iets fijns. Ook massage kan bijdragen aan een betere doorbloeding. Ook hierbij begin je bij de voeten en werk je omhoog richting de benen. Enjoy!
• Gebruik steunkousen, ook wel compressiekousen genoemd. Voorkom daarentegen juist knellende sokken of kousen, want dit kan de doorstroming juist belemmeren. Steunkousen oefenen op de juiste manier druk uit op de benen, waardoor het bloed geholpen wordt om omhoog te stuwen. Bijkomend voordeel is dat ze ook het gevoel van vermoeide benen verminderen. Je kan steunkousen vrij verkrijgen, maar ook laten aanmeten zodat ze echt op jouw lichaam zijn afgestemd.
• Wanneer je last hebt van spataders op de schaamlippen is het verstandig dit even te bespreken met je verloskundige of arts. Deze kan dan inschatten of het ‘in de weg’ zou kunnen zitten wanneer er een knip nodig is bij de bevalling. Meestal is een knip überhaupt niet nodig en wanneer dit wel nodig is, zitten spataders veelal niet in de weg of kunnen ze worden ontweken. Toch is het fijn als er voorafgaand aan de bevalling even rustig naar kan worden gekeken.
• Het laten behandelen of verwijderen van spataders kan je doen na de zwangerschap, als het dan überhaupt nog nodig is. Gemiddeld gezien wordt geadviseerd een maand of zes te wachten. Dan zijn de vaatwanden, die onder invloed van de zwangerschapshormonen verwijd waren, namelijk weer steviger geworden.

Kan het kwaad?

Spataders zijn voornamelijk vervelend, maar meestal ongevaarlijk. Er zijn wel een paar risico’s, maar die komen gelukkig weinig voor. De risico’s zijn groter bij uitgebreide en lang bestaande spataders. We nemen de risico’s kort met jullie door.

• Je kan een spatader openstoten waardoor deze kan gaan bloeden. Het kan behoorlijk bloeden en het is dan ook belangrijk dat de bloeding snel wordt dichtgedrukt.
• Door de tragere bloedstroom in de spatader kan het bloed gaan stollen. Als er zich een stolsel heeft gevormd in een oppervlakkige ader, dan reageert het lichaam hierop met een ontstekingsreactie. We spreken dan van een tromboflebitis, ofwel een aderontsteking. Er is géén infectie, want het wordt niet veroorzaakt door een bacterie. Het wordt daarom ook wel een zogenaamde steriele ontsteking genoemd. Het bloedvat wordt dan acuut rood, is gezwollen, voelt hard aan en is pijnlijk. Erg vervelend dus. Toch levert het vaak geen grote problemen op, omdat het zich in een oppervlakkige ader bevindt.
• Als er in een diepe ader een tromboflebitis ontstaat praat je meestal over trombose. Je been doet dan vaak flink zeer en kan rood (of soms blauw) verkleurd zijn. Vaak is het pijnlijke been ook dikker ten opzichte van het andere been. Wanneer het stolsel uit een diepe ader loslaat kan dit zich verplaatsen naar je longen en leiden tot een longembolie. Dat is een gevaarlijke situatie. Het is dan ook belangrijk dat je bij twijfel over een trombosebeen of bij benauwdheidsklachten aan de bel trekt.
• Een laatste indirect risico bij grote spataderen is de verhoogde kans dat wonden op het been niet goed genezen ten gevolge van een slechte doorbloeding.