Kortademigheid

Weetjes

Van elke tien zwangere vrouwen hebben er gemiddeld zes tot zeven last van kortademigheid tijdens de zwangerschap. Het is, behalve knap vervelend, veelal onschuldig.

Oorzaak

Kortademigheid heeft verschillende oorzaken. Progesteron zorgt er in het begin van de zwangerschap voor dat je sneller gaat ademen, zodat je je lichaam voorziet in de toegenomen behoefte aan zuurstof. Om in deze behoefte te voorzien maakt je lichaam ook extra rode bloedcellen aan. Het ijzer in je rode bloedcellen ‘vervoert’ namelijk de zuurstof door je lichaam. Heel goed dus, maar naast extra rode bloedcellen krijg je ook flink meer extra plasma (vocht) in je bloedbaan. Daardoor wordt in verhouding het aantal rode bloedcellen juist minder. Tijdens de zwangerschap neemt de hoeveel plasma gemiddeld maar liefst met 40% toe! Het bloed wordt dus als het ware verdund. Je kan dit vergelijken met ranja: wanneer je aan een kan ranja een scheutje extra siroop toevoegt, maar tegelijk ook veel meer extra water, dan wordt de ranja dunner. Het is dus logisch en normaal dat de waarde van deze concentratie zakt tijdens je zwangerschap. Wel kan je bij een lage concentratie meer last krijgen van kortademigheid, omdat de rode bloedcellen die je zuurstof vervoeren dus in verhouding minder aanwezig zijn. In je zwangerschap kan je de concentratie van ijzer (en daarmee dus indirect het aantal rode bloedcellen) in je bloed meten, door een vingerprik of bloedafname. Je kan het bij twijfel altijd even laten meten bij je verloskundige of arts. Rond een zwangerschapsduur van 30 weken is de concentratie het laagst. Bij veel zorgverleners zal rond deze termijn dan ook standaard een controle plaatsvinden. Daarna zal het weer iets stijgen.

Je hart moet daarnaast tijdens je zwangerschap extra hard werken om al dat extra bloed rond te pompen. Zelfs in rust moet je hart zich dus extra inspannen. Het is dan ook niet gek dat je bij (soms zelfs lichte) inspanning al kortademig wordt.

Hoe verder je komt in de zwangerschap, des te zwaarder drukt de baarmoeder op je bloedvaten. Dit is vooral zo wanneer je op je rug ligt en de baarmoeder druk geeft op je grote lichaamsader. Dit fenomeen heet het vena cava syndroom. Hierdoor wordt de bloedsomloop beperkt en kan je ook last krijgen van duizeligheid en kortademigheid. Overigens is het niet zo dat je in je zwangerschap nooit op je rug kan liggen. Als je je verder prima voelt wanneer je op je rug ligt, dan kun je stellen dat er geen sprake is van het vena cava syndroom en is het gewoon veilig. In je slaap zal je ook soms op je rug liggen. Dit is geen probleem, want bij onvoldoende doorbloeding draai je in je slaap vanzelf naar je zij.

Wat kan je doen?

Belangrijk is om je te realiseren dat wat je voelt meest waarschijnlijk betekent dat je lichaam zich optimaal aan het aanpassen is op je zwangerschap. Dat geeft rust, want juist angst rondom kortademigheid kan zorgen voor verergering van de klachten. Geef jezelf wat meer tijd; bijvoorbeeld als je ‘even snel een wasje aan wilt zetten boven op zolder’. Kleine aanpassingen maken een groot verschil. Bovendien gaat het uiteindelijk vaak sneller wanneer je de tijd neemt om die trap op te lopen, dan wanneer je het snel probeert te doen en vervolgens een half uur nodig hebt om op adem te komen.

Wanneer het ijzergehalte in je bloed laag blijkt te zijn kun je extra ijzer innemen. Dit kan in zekere mate middels supplementen die je bij de drogist kunt kopen, maar bij een groot tekort is medicatie nodig. Je verloskundige of arts kan ijzertabletten voorschrijven. Het is fijner en veiliger wanneer je ijzervoorraad weer voldoende is tegen de tijd dat je gaat bevallen, omdat je dan bloed zal verliezen.

Kan het kwaad?

Kortademigheid is in de zwangerschap vaak een verklaarbaar verschijnsel ten gevolge van heel nuttige aanpassingen in je lichaam. Natuurlijk is het goed om je te beseffen dat kortademigheid ook een teken kan zijn van andere problemen. Hierbij geldt dat kortademigheid of benauwdheid die continu aanwezig is, acuut ontstaat of bijvoorbeeld plots verergert een reden is om contact op te nemen met je verloskundige of (huis)arts. Ook kan er meer aan de hand zijn wanneer je naast kortademigheid last hebt van een piepende ademhaling, koorts, pijn of hoesten. Er zou dan sprake kunnen zijn van bijvoorbeeld een longontsteking of infectie.