Jeuk

Weetjes

Ongeveer één op de vijf vrouwen heeft last van een jeukende huid tijdens de zwangerschap.

Oorzaak

Veelal wordt jeuk aan de huid veroorzaakt door een droge of opgerekte huid. Dit is behalve vervelend, geheel onschuldig. Toch is er heel soms ook sprake van een minder onschuldige oorzaak. We benoemen drie van deze huidaandoeningen.

Er kan sprake zijn van cholestase. Deze aandoening komt bij 0,2 tot 2% van de  zwangere vrouwen voor. Vanuit de lever wordt gal aangemaakt, welke je lichaam vervoert naar de galblaas. De galblaas zorgt er op zijn beurt voor dat er steeds een beetje gal aan de darminhoud wordt toegevoegd voor een goede spijsvertering. Dit gal zorgt er namelijk voor dat de vetten in de darminhoud beter verteerd kunnen worden. Wanneer het transport van de gal vanuit de lever niet goed verloopt, dan kan de gal zich in de lever ophopen. Dit zorgt dat de leverfuncties gestoord raken en dat de galzuren worden uitgescheiden via het bloed. Dit kan men beiden meten in je bloed. Signalen die je zelf kan krijgen die er mogelijk op wijzen dat er sprake is van cholestase zijn als volgt: de jeuk begint vaak kenmerkend op de handpalmen en voetzolen en is ’s nachts het ergst aanwezig. Later kan de jeuk zich uitbreiden over het hele lichaam en ook de hele dag aanwezig zijn. Op de huid zie je géén uitslag. Natuurlijk kan je op de huideffecten zien als gevolg van het krabben, maar in eerste instantie is aan de huid niets te zien. Wanneer de lever door de stuwing ook minder goed gaat functioneren, kan dit soms zorgen voor een geelverkleuring van de huid, donkere urine (cola kleurig), ontkleurde ontlasting en last rechts bovenin de buik.

Een andere oorzaak voor jeuk in de zwangerschap zijn zogenaamde PUPPP’s. Dit staat voor Pruritic Urticarial Papulesand Plaques of Pregnancy. Het komt uitsluitend voor tijdens de zwangerschap en wordt gekenmerkt door hevige jeuk. Deze aandoening komt eens per 150 tot 300 zwangerschappen voor. De precieze oorzaak voor het ontstaan van PUPPP’s is onbekend. Wel is er een associatie tussen het krijgen van PUPPP’s en het hebben van een eerste zwangerschap en het hebben van een grote zwangere buik, bijvoorbeeld bij een grote baby, veel vruchtwater of een meerlingzwangerschap. Het treedt vrijwel altijd op in het derde trimester. Het lijkt daarmee aannemelijk dat het te maken heeft met een snelle rek van de huid, wat een ontstekingsreactie kan uitlokken. De uitslag begint dan ook vaak kenmerkend op de buik (bij 50% ín de striae) en breidt zich vanuit daar snel uit. De navel, het gelaat en de handpalmen en voetzolen blijven veelal juist gespaard. Het kan zich uiten als een rode huiduitslag bestaande uit vlekken, ronde plekken, bulten, blaasjes en/of puntbloedinkjes. Het verdwijnt vanzelf, meestal binnen 6 weken.

Tot slotte kan jeuk worden veroorzaakt door een herpes gestationes. Hoewel de naam dit doet vermoeden wordt het niet veroorzaakt door een infectie met het herpes virus. Het betreft een zeer zeldzame afweerreactie en wordt gekenmerkt door een hevig jeukende, rode uitslag. Deze uitslag begint kenmerkend in en/of om de navel.

Wat kan je doen?

Belangrijk is om jeuk bespreekbaar te maken met je verloskundige of arts. Of er iets moét gebeuren hangt af van de oorzaak. Indien je de situatie mag afwachten, omdat er een onschuldige oorzaak is (dit is meestal zo), dan kun je zelf enkele dingen doen om de jeuk wat te verlichten:

• Niet krabben (aargh zo’n advies, daar krijg je toch jeuk van…).
• Niet te vaak douchen en geen zeep gebruiken; hierdoor kan de huid juist meer uitdrogen.
• Mentholgel of koelzalf kan soms verlichting geven.
• Een bad met amandelolie kan verzachtend werken.
• Het vet houden van de huid kan verlichten. Doe dit uitsluitend met ongeparfumeerde producten om extra irritatie te voorkomen.
• Vermijd synthetische stoffen in kleding en beddengoed. Katoen geeft je huid meer lucht.

Ook medicijnen kunnen soms bijdragen aan het bestrijden van symptomen. Bij cholestase kan het medicijn Ursochol® verlichting geven. Bij PUPPP’s bijvoorbeeld een corticosteroïd crème. Bij ernstigere vormen kan een prednison kuur helpen. Wat raadzaam is, is per individu verschillend. Vraag dan ook om advies bij je verloskundige of arts.

Kan het kwaad?

Jeuk komt het vaakst voor door het uitrekken van de huid en het hebben van een droge huid; deze soort jeuk is onschuldig. Maar behalve (vreselijk!) vervelend kan jeuk dus in enkele gevallen ook medisch relevant zijn. Het is daarom belangrijk om jeukklachten met je verloskundige of arts te bespreken. Behalve het uitvragen van je klachten en het bekijken van de huid, kan een bloedtest helpen in het maken van onderscheid tussen de verschillende oorzaken van jeuk. Indien wordt getwijfeld of er sprake is van een herpesinfectie kan aanvullend ook een huidbiopt worden genomen, maar dit is uiterst zeldzaam.