Hoge bloeddruk en pre-eclampsie (ook wel zwangerschapsvergiftiging)

Weetjes

Wist je dat

• Je van een hoge bloeddruk spreekt bij een bovendruk (systole) >140mmHg en/of een onderdruk (diastole) >90mmHg?
• De bloeddruk best wat kan schommelen? Als er slechts eenmalig een piekmoment is geweest is dit veelal geen aanleiding tot zorgen. Dit kan bijvoorbeeld beïnvloed zijn door inspanning of een stress moment. Het meest betrouwbaar is om de bloeddruk te meten in rust, in halfzittende houding met beide benen op de grond, terwijl je niet praat maar gewoon rustig doorademt.
• Een verhoogde bloeddruk ook wel hypertensie wordt genoemd?
• Sommige vrouwen van zichzelf (dus ook voor de zwangerschap) een verhoogde bloeddruk hebben en je dit pre-existente hypertensie noemt?
• Je het zwangerschap geïnduceerde hypertensie (of pregnancy induced hypertension; PIH) noemt wanneer het in of na het tweede trimester van je zwangerschap ontstaat?
• Je pre-eclampsie hebt wanneer je náást een hoge bloeddruk ook teveel eiwitverlies hebt in je urine?
• Pre-eclampsie in de volksmond nog vaak een zwangerschapsvergiftiging wordt genoemd?
• De oude term zwangerschapsvergiftiging een misleidende term is, omdat pre-eclampsie ook nog tijdens de kraamperiode kan worden vastgesteld?
• Pre-eclampsie voorkomt in (of na) 1 tot 3% van alle zwangerschappen?
• Dit de klachten zijn die kunnen passen bij pre-eclampsie? Hoofdpijn, sterretjes of vlekken zien, ineens meer vocht vasthouden, tintelende vingers, pijn in de bovenbuik (het gevoel dat er een strakke band wordt aangetrokken), pijn tussen de schouderbladen, misselijkheid of braken.
• De klachten die kunnen passen bij pre-eclampsie stuk voor stuk ook voorkomen in de zwangerschap zónder dat er sprake is van pre-eclampsie?
• Het daardoor vaak zo is dat een extra controle geruststelling biedt?
• Het desondanks goed is om bij deze klachten te overleggen met je verloskundige of arts? Zij kunnen doorvragen, de bloeddruk controleren en zo nodig aanvullend onderzoek (laten) doen door middels van urine- en bloedonderzoek.

Oorzaak

Hoe het precies ontstaat is niet helemaal bekend. Wel weten we dat er drie factoren een rol spelen, namelijk: erfelijke factoren, het afweersysteem en (de aanleg en ontwikkeling van) de placenta. Naar alle waarschijnlijkheid komen er stoffen vrij uit de placenta waar je bloedvaten op reageren. In je vaatbed moet een evenwicht zijn tussen stoffen die ervoor zorgen dat je bloedvaten zich verwijden en stoffen die ervoor zorgen dat de bloedvaten vernauwen. Wanneer dit evenwicht is verstoord vernauwen de bloedvaten zich te veel en daardoor wordt de bloeddruk (de druk van binnenuit op de vaten) hoger.
In het geval van pre-eclampsie is er naast deze hoge bloeddruk ook sprake van eiwitverlies in de urine. De filters in de nieren horen alleen water en kleine afvalstoffen door te laten. Eiwitten worden normaal grotendeels door de nieren tegengehouden. Echter, bij pre-eclampsie werken de nieren door de verhoogde bloeddruk minder goed. Hierdoor laten de filters in de nieren te veel eiwitten door.
Zoals gezegd speelt ook erfelijkheid een rol. Indien je moeder of zus pre-eclampsie heeft doorgemaakt heb je maar liefst vijf keer zo veel kans dit ook te krijgen.

Bij een aantal ziekten is de kans op het krijgen van een te hoge bloeddruk of pre-eclampsie bovendien verhoogd, zoals bij suikerziekte (diabetes), bij vaat- en nierziekten, bij sommige auto-immuunziekten of bij een al eerder bestaande hoge bloeddruk. Ook bij een meerlingzwangerschap is de kans erop verhoogd.

Tot slotte wordt vaker pre-eclampsie gezien bij vrouwen die hun eerste kind krijgen (ten opzichte van een volgende zwangerschap), vrouwen met overgewicht (BMI ≥35) en bij vrouwen waarbij de zwangerschap is ontstaan met een donor eicel. Ook vrouwen die in een eerdere zwangerschap pre-eclampsie hebben gehad hebben meer kans op herhaling, al treedt het dan meestal wat later in de zwangerschap op.

Wat kan je doen?

Het is belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Je hart- en vaatstelsel hoort daar ook bij. Helaas is er niet iets dat je specifiek kan doen om een hoge bloeddruk of zwangerschapsvergiftiging te voorkomen. Het belangrijkste dat je kan doen is tijdig aan de bel trekken, wanneer je klachten hebt die hierbij zouden kunnen passen. Er kan dan aanvullend onderzoek worden gedaan.

Kan het kwaad?

Langdurig een (veel) te hoge bloeddruk hebben is niet gezond. Het kan uiteindelijk schade veroorzaken aan bloedvaten, nieren, lever of hersenen. Een hoge bloeddruk kan gelukkig goed worden behandeld met medicatie. Er is uitgebreid onderzoek gedaan naar verschillende soorten medicatie in de zwangerschap en deze kan dan ook veilig worden gebruikt. Of het starten van medicatie nodig is bepaalt je verloskundige of arts, maar bij een fors verhoogde bloeddruk kan je hier wel vanuit gaan. De meeste vrouwen kunnen na de bevalling weer gaandeweg afbouwen met de medicatie en hebben na het zogenaamde ontzwangeren weer een normale bloeddruk. Het kan echter ook voorkomen dat de hoge bloeddruk blijft bestaat. Dan neemt de huisarts de behandeling hiervan over.

Pre-eclampsie brengt meer risico’s met zich mee dan enkel een hoge bloeddruk. Het feit dat er eiwitten lekken in de nieren, wil zeggen dat de nieren minder goed functioneren. Zowel de ernst als het verloop van pre-eclampsie kan per zwangerschap erg verschillend zijn. Waar de één amper klachten ervaart, voelt de ander zich érg ziek. En waar de ene pre-eclampsie mild verloopt en stabiel blijft, kan in een ander geval de conditie snel verslechteren.

Het ziektebeeld pre-eclampsie wordt vandaag de dag vaak vroeg herkend, waardoor de juiste zorg kan worden gegeven en de risico’s zo klein mogelijk worden gehouden. Toch kent pre-eclampsie twee complicatiesrisico’s. Zo kunnen er stuipen optreden. Wanneer dit gebeurt spreek je van eclampsie of een eclamptisch insult. De kans hierop is gelukkig erg klein. Wanneer een arts je risico hierop als verhoogd inschat kan er via een infuus medicatie worden gegeven om de kans op stuipen te verkleinen. Een ander risico is dat je het HELLP syndroom ontwikkelt. Deze afkorting staat voor Hemolyse, Elevated Liver enzymes en Low Platelets. Dit houdt in dat de afbraak van rode bloedcellen verhoogd is, de leverfuncties gestoord zijn en er een tekort is van het aantal bloedplaatjes. Deze waarden kunnen worden bepaald met een bloedtest.

Ook voor de baby zijn extra controles nodig. Vanwege de vernauwde bloedvaten kan de bloedvoorziening naar de placenta verminderd zijn of raken. Het is van belang de groei van je kind goed in de gaten te houden. Hiervoor zal een groeiecho worden gemaakt. Ook de hoeveelheid vruchtwater en de doorstroming van de bloedvaten kan op indicatie worden gemeten. Dit alles geeft een indruk van hoe de placenta functioneert.

Al met al is er één belangrijkste stap richting beter worden: bevallen. Soms is de zwangerschapsduur nog minder dan 37 weken en is er ook veel winst te behalen om de baby juist nog even door te laten groeien in de buik. De risico’s van vroeggeboorte en de risico’s van afwachten voor jou en je kind zullen steeds tegen elkaar worden afgewogen en samen met de arts wordt het juiste moment bepaald. Zodra er wordt besloten dat het tijd is, wordt ook gesproken over de beste manier om te ebvallen. Bijna altijd kan dit een vaginale geboorte zijn en vaak is dit (mede afhankelijk van de waarden in je bloed en de conditie van je baby) zelfs veiliger dan een keizersnede.