Bekkenpijn

Weetjes

• Wist je dat je bekken uit 3 delen bestaat? Een linker en een rechter bekkenhelft, met aan de achterzijde het heiligbeen met onderaan het stuitje.
• Het bekken vormt de verbinding tussen je romp en je benen en speelt daardoor een grote rol bij je houding en beweging.
• De bekkendelen zitten aan elkaar vast met gewrichten. Aan de voorkant is dit het schaambeen (ook wel symfyse genoemd). Aan de achterkant zijn dit de gewrichten aan weerszijden van het heiligbeen; de SI gewrichten (sacro iliacale gewrichten). Deze zitten laag in de rug, ter plaatse van de kleine kuiltjes aan weerszijde van de wervelkolom.
• De verbindingen tussen de bekkendelen bestaan uit kraakbeen. Om de verbindingen heen zitten elastische banden en kapsels om ze te verstevigen.
• In de zwangerschap worden de verbindingen rekbaarder en soepel. Dit is heel nuttig, want hierdoor kan je bekken zich tijdens de bevalling beter aanpassen aan de geboorte.
• Ongeveer de helft van de zwangere vrouwen heeft in meer of mindere mate last van deze aanpassing van het bekken. Dit kan je voelen op de plaats van je schaambeen, bij je stuitje of bij de linker en/of rechter bil.
• Je hoort soms verschillende termen voor dezelfde klachten: bekkenpijn, bekkeninstabiliteit en symfysiolyse.
• De termen bekkenpijn of bekkeninstabiliteit worden beiden veel gebruikt. We bedoelen hetzelfde. De voorkeur gaat uit naar de term bekkenpijn. Bekkenpijn wordt veroorzaakt door verweking van banden en spieren van het bekken. De reactie van je lichaam hierop is het overmatig aanspannen van de bekkenbodem. Dit kan pijnklachten geven. De pijn zit vaak middenvoor in het bekken (op of rond het schaambeen). Deze pijn kan uitstralen langs de binnenkant van het bovenbeen naar de lies of schede. Ook kan de pijn links en/of rechts onder in de rug zitten. Deze pijn kan uitstralen over de hele bil, naar de lies en de achterzijde van het bovenbeen. Ook kan de pijn voelbaar zijn rond de stuit. De pijn neemt vaak toe bij vermoeidheid, overbelasting en bij bepaalde bewegingen zoals lang staan, bukken, draaien, omdraaien in bed, fietsen, hardlopen of schokkerige bewegingen. Eén van de kenmerken van bekkenpijn is zogenaamde ‘startpijn’. Dit is pijn bij het starten van een beweging zoals opstaan uit een stoel.
• Symfysiolyse is het weker en rekbaarder worden van de verbinding tussen de twee schaambeenderen. Dit is dus aan de voorzijde, ter hoogte van het schaambot. De term symfysiolyse is eigenlijk alleen van toepassing bij een extreem losse verbinding en komt zeer zelden voor.

Oorzaak

Daar heb je ze weer: hormonen. Het hormoon relaxine zorgt ervoor dat de banden en spieren rondom het bekken verslappen, waardoor de gewrichten soepeler bewegen. Dit begint rondom de 20^e zwangerschapsweek. Dat is meteen ook een periode waarin je baarmoeder flink groeit, hetgeen zorgt voor meer spanning op de banden tussen de baarmoeder en het bekken. Gaandeweg de zwangerschap wordt de druk van de groeiende baarmoeder meer en ook je veranderende lichaamshouding speelt een rol. Dit zorgt voor een andere belasting van je bekken, zeker wanneer je buik naar voren ‘hangt’. Soms zie je dat na het indalen van het hoofdje de klachten juist weer wat afnemen. Je draagt je kindje dan meer in je bekken.

Langdurige pijn in de buik en/ of het bekkengebied heeft vaak te maken met de spieren in het bekkengebied en triggerpoints. Wanneer de spieren niet op de goede manier gebruikt worden, kunnen ze overbelast raken en kan er pijn in de spieren ontstaan. Triggerpoints zijn punten in een strakke streng in de spier die pijnlijk zijn bij druk en vaak een uitstralende pijn veroorzaken. Triggerpoints kunnen in elke spier ontstaan, zo ook in de bekkenbodemspier. Een herkenbaar voorbeeld zijn je schouders. Wanneer je je schouders langdurig optrekt ontstaat er op gegeven moment pijn in de schouderspier(en). Vanuit hier volgt mogelijk uitstralende pijn, bijvoorbeeld naar je nek, naar de rest van je schouder(s) en hoofdpijn. In de bekkenbodem is dat niet anders. De meeste mensen zijn zich niet bewust van de bekkenbodem. Hierdoor kan de bekkenbodem overmatig gaan aanspannen bij bijvoorbeeld zwangerschap, een trauma, een ontsteking (zoals een blaasontsteking) of bij veel stress. Ook in dit gebied ontstaat na langdurig aanspannen uitstralende pijn laag in je onderbuik, lage rug, billen, benen, heupen en/of je stuitje. Vaak beland je in een vicieuze cirkel van pijn, aanspanning en daarop volgend weer meer pijn en meer aanspanning.

Wat kan je doen?

Luister naar je lijf. Hou je belasting (wat doe ik) en je belastbaarheid (wat kan ik) in evenwicht. Neem de tijd om bij klachten rustig aan te doen en forceer geen bewegingen. Blijf daarentegen wel in beweging. Beweging is nodig om de spieren sterk te houden, terwijl rust nodig is om ze te laten herstellen. Activiteiten die meer klachten geven kun je beter laten. Niet alle activiteiten kun je laten, bijvoorbeeld traplopen. In dat geval geldt het advies om het zoveel mogelijk te beperken. Bereid je wandelingetje naar boven goed voor door vooruit te denken en te voorkomen dat je een half uur later opnieuw een klim moet maken omdat je iets vergeten bent. Als traplopen bekkenklachten geeft, kun je dit het beste doen door steeds met hetzelfde been de trede te nemen, en vervolgens met het andere been aan te sluiten op diezelfde trede. Dergelijke kleine aanpassingen lijken in eerste instantie misschien tijd te kosten, maar geloof ons: uiteindelijk win je er juist tijd mee! Wanneer je de signalen van je lichaam negeert kun je straks helemaal geen kant meer op.

Begeleiding van een fysiotherapeut kan goed helpen. Hierbij is het sterk aanbevolen om op zoek te gaan naar een geregistreerde bekkenfysiotherapeut. Deze zijn gespecialiseerd in het bekken en kunnen je, naast dat ze je praktische do’s en don’ts uitleggen, ook gerichte oefeningen aanleren, bijvoorbeeld om je spieren te versterken of juist te leren ontspannen. Ook kan hij/zij helpen om de belasting voor je bekken te verkleinen door bijvoorbeeld het verbeteren of aanleren van een goede houding. De fysiotherapeut kan in enkele gevallen ook een bekkenband aanmeten. Het is niet verstandig om op eigen initiatief een bekkenband te gaan dragen. Je neemt daarmee een deel van de functie van de spieren over, waardoor ze alleen maar slapper zullen worden. Correct gebruik van een bekkenband kan door de fysiotherapeut op indicatie worden ingezet.

TIP: In onze cursus geeft een bekkenbodemfysiotherapeut uitgebreid aandacht aan onder andere het bekken en de bekkenbodem. Je krijgt hierbij alle do’s en don’ts en ook praktisch oefeningen die je zelf vanuit huis kunt doen.

Kan het kwaad?

De aanpassing die je lichaam doet is nuttig. Het is altijd fijn om je dat te realiseren. Het is belangrijk om te luisteren naar de grens die jouw lichaam je aangeeft. Hierdoor draag je eraan bij sneller te herstellen van de klachten. Waar die grens ligt is voor elke vrouw en elke zwangerschap verschillend. Het is niet nodig om een keizersnede te ondergaan. Dit brengt op korte en lange termijn meer risico’s met zich mee dan een natuurlijke geboorte. Bovendien zorgt de verweking van de bekken er juist voor dat het bekken zich beter kan vervormen en de baby daarmee de bekkenring beter kan passeren. Eerder inleiden van de bevalling kan besproken worden wanneer de bekkenklachten dusdanig zijn dat je niet meer (voldoende) kan mobiliseren. Nooit is aangetoond dat het herstel hierna beter zou zijn, maar dit kan samen met de verloskundige of arts worden afgestemd. Tijdens de persfase van de bevalling is het nodig om een pershouding aan te nemen, zodat er optimale ruimte ontstaat voor de baby om door het baringskanaal te gaan. Bepaalde bewegingen in je bekken kunnen zorgen voor meer last, bijvoorbeeld wanneer je tijdens het persen je benen naar je toetrekt en na de wee je benen weer laat zakken. Dat steeds weer op en neer bewegen van je bekken geeft belasting voor de weke gewrichten. Het zoeken naar een stabiele houding kan dan helpen. Hiervoor kan je bijvoorbeeld gebruik maken van beensteunen, wanneer je in rugligging perst. Zijligging kan ook zorgen voor meer stabiliteit, net zoals persen op een baarkruk. We bespreken verschillende baringshoudingen en hun voor- en nadelen in onze cursus! Hierin laten we ook een gespecialiseerd bekkenbodemfysiotherapeut aan het woord.