Alles over je baby
Maand 2 Zwangerschap week 4 t/m 8
Week 4
Vanaf een zwangerschapsduur van 4 weken is er rondom het hoopje cellen (de blastocyste) een vruchtzakje ontstaan. Vanaf dan spreek je van een embryo. Terwijl het misschien voelt alsof het allemaal nog moet gaan beginnen, is er al veel gebeurd daar binnen in je lichaam. En de ontwikkeling gaat op hoog tempo door. In deze week is het embryo weliswaar nog maar een paar millimeter groot, maar het bestaat dan al uit maar liefst 125.000 cellen! De zwangerschap is volledig ingenesteld in het baarmoederslijmvlies. Qua vorm lijkt het wel een piepklein kikkervisje. Het ronde deel zal uiteindelijk het hoofdje worden en het staartdeel van het ‘kikkervisje’ groeit uiteindelijk uit tot het lichaam. Voorheen deelden de cellen zich allemaal hetzelfde, maar vanaf nu gaat dit veranderen. Het embryo bestaat uit drie lagen, waarbij elke laag zich op een andere manier zal gaan ontwikkelen. Dit gebeurt door zogenaamde ‘inductie’, waarbij het ene weefsel het andere weefsel aanzet tot ontwikkeling en dat alles in een logische volgorde. Bizar toch? Het is een belangrijk proces, want verstoringen in deze ontwikkeling zouden kunnen leiden tot een miskraam of aangeboren afwijkingen.
Vanuit de binnenste laag, het entoderm, worden onder andere de longen, de luchtpijp, de keel en de schildklier gevormd. Ook de gehoorgang ontstaat vanuit deze laag.
De middelste laag wordt ook wel het mesoderm genoemd en is verantwoordelijk voor de ontwikkeling van spieren, waaronder het hart. Vanuit het mesoderm ontstaan daarnaast ook alle bloedvaten, botten en ontwikkelen de nieren. Ook zullen vanuit deze middelste laag de geslachtsorganen gaan vormen.
De buitenste laag draagt zorg voor de ontwikkeling van het haar, de ogen en de huid en ook ontwikkelt van hieruit het zenuwstelsel.
De aanleg van de placenta begint nu ook al. Dit gebeurt op de plek waar het embryo aan de baarmoederwand vastzit. Je kan je voorstellen dat het een zeer belangrijke periode is voor de ontwikkeling van je kindje.
Week 5
In deze periode maakt het embryo nog gebruik van een zogenaamde voedingsvoorraad uit de dooierzak. Het dooierzakje is zo’n twee weken na de bevruchting al ontstaan en groeit vervolgens door. Naast het voorzien in voedingsvoorraad voor het embryo maakt de dooierzak zwangerschapshormoon aan, waardoor er niet opnieuw een eisprong zal plaatsvinden en waardoor het opgebouwde baarmoederslijmvlies intact blijft. Als je 5 weken zwanger bent kan je het dooierzakje zien op de echo. Het is op dat moment groter dan het embryo zelf. Op de echo zie je het dooierzakje terug als een ringetje, dat samen met het embryo in de vruchtzak ligt. Je kan het dooierzakje zien als een soort knapzakje met extra’s voor de eerste embryonale fase. Zodra de placenta helemaal is aangelegd en volledig functioneert vervalt de functie van de dooierzak, maar dit zal nog een aantal weken duren.
Bij 5 weken zijn de armpjes en beentjes al zichtbaar als kleine bobbeltjes. De ruggengraat, hersenen en huid beginnen zich te vormen. Week 5 is cruciaal voor de aanleg van het hart. Zo’n 16 dagen na de bevruchting begint het hart zich te vormen. Wist je eigenlijk dat het hart begint als één enkele buis? Pas hierna vormt het zich door verschillende afsnoeringen verder. Na 6 tot 8 weken heeft het hart ongeveer zijn definitieve vorm gekregen en zijn ook de hartkleppen gevormd, waarna dit (nog primitieve) hartje begint met kloppen.
Week 6
Bij deze termijn wordt er een beginnetje gemaakt met de ogen, mond, oren en neus; de ogen zitten dan nog aan de zijkant van het hoofd. Dit klinkt al heel echt, maar je baby lijkt eigenlijk nog een beetje op een mini garnaaltje. In de buik vormen de lever en de nieren zich en er ontstaat een verbinding tussen de mond en de beginnende darmen. Het hartje begint te kloppen met pakweg 65 slagen per minuut en brengt nu ook een bloedsomloop op gang. Vanaf dit punt verhoogt het hart zijn snelheid dagelijks met ongeveer drie slagen per minuut. Dit gaat wel een maand lang zo door. Ook ontstaat de navelstreng, wat betekent dat er nu ook voedingsstoffen en zuurstof vanuit de placenta naar je baby gaan. Koolstofdioxide en afvalstoffen worden afgevoerd. De taak van de dooierzak wordt daardoor kleiner.
Week 7
Je kindje groeit enorm. Hij of zij is nu wel twee keer zo groot als vorige week! Dat komt voornamelijk door het verder groeien van het hart en hoofd. Het hoofd wordt hierbij in verhouding steeds groter, doordat de hersenen zich razendsnel verder ontwikkelen: iedere minuut worden er zo’n 100 hersencellen geproduceerd! Ook de armen en beentjes beginnen zich te vormen. De beenderen en spieren ontwikkelen, maar bewegen is voor het embryo nog niet mogelijk. De handen zien eruit als een soort zwemvliezen en de ontwikkeling van de voeten laat nog even op zich wachten. De ogen ontwikkelen zich steeds verder. Zo ontstaan de oogleden en wordt de iris gevormd. Diep in de kaak wordt het begin van de melktandjes gemaakt (bizar he?) en ook de luchtpijp wordt gevormd. De longen beginnen te ontwikkelen: dit orgaan ontwikkelt zich nog de gehele zwangerschap door. De placenta functioneert nu volledig en de dooierzak zal gaan verdwijnen
Week 8
Aan het einde van de tweede maand beginnen de geslachtsorganen zich te vormen: bij een jongen ontstaan de testikels, bij een meisje de eierstokken. Het duurt nog even voordat het geslacht ook zichtbaar is op een echo. Meestal kan dit rond 16 weken zwangerschap met zekerheid gezegd worden, al zorgen de ontwikkelingen binnen de echoscopie ervoor dat er steeds eerder een uitspraak kan worden gedaan. Je baby kan zich vanaf nu bewegen in het vruchtwater, maar deze bewegingen zijn nog heel klein en zul je nog een hele tijd niet voelen. Wel kan je dus voor het eerst bewegingen gaan zien op de echo! Het hart vormt zich verder en telt nu de uiteindelijke vier kamers. Soms lukt het je zorgverlener al om het hartje te laten horen via je buik, maar het kan ook nog een poosje duren voordat dit lukt (soms tot wel 14 weken) afhankelijk van de positie van de baarmoeder in jouw buik.
